Tài Sản Số

Tiền điện tử là gì? Tiền điện tử khác tiền ảo như thế nào?

Ngày đăng: 18 Tháng Bảy, 2021

Tiền điện tử là một loại hình tiền tệ hoạt động chủ yếu trên Internet và có giá trị thực như tiền mặt. Hiện nay tiền điện tử đang ngày càng phổ biến.

Hiểu đúng về tiền điện tử

Tiền điện tử là gì?

Tiền điện tử là một thuật toán trên nền tảng Internet có giá trị thực tế, biểu hiện dưới hình thức điện tử và được sự công nhận của chính phủ hoặc không. Nó không được biểu hiện dưới dạng tiền giấy hoặc tiền xu có thể cầm nắm được, mà thông qua các thiết bị điện tử lưu trữ như thẻ ATM, ví điện tử tài khoản ngân hàng,…

Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) mô tả: Tiền điện tử là giá trị tiền tệ được lưu trữ trên một thiết bị điện tử, được sử dụng phổ biến thực hiện giao dịch thanh toán cho các tổ chức khác không phải là tổ chức phát hành.

Ngân hàng Thanh toán quốc tế (BIS) định nghĩa: Tiền điện tử là giá trị được lưu trữ hoặc sản phẩm trả trước, trong đó thông tin về khoản tiền hoặc giá trị khả dụng của khách hàng được lưu trữ trên một thiết bị điện tử thuộc sở hữu của khách hàng.

Phân loại tiền điện tử

Tiền điện tử hiện nay có 2 hình thức chính là pháp định và không pháp định

Tiền điện tử pháp định

Tiền điện tử pháp định là dạng số hóa của tiền pháp định được chính phủ phát hành, để có thể dễ dàng trao đổi qua Internet. Ví dụ như chuyển khoản tiền trong Internet Banking, chuyển tiền trong ví Momo,…

Tiền không pháp định (tiền ảo)

Tiền không pháp định hay còn gọi là tiền ảo. Đây là một loại tiền điện tử không được kiểm soát, không được phát hành bởi Chính phủ mà thường được phát hành, quản lý và kiểm soát bởi các nhà phát hành tư nhân, nhà phát triển hoặc tổ chức sáng lập. Loại tiền này được sử dụng và chấp nhận giữa các thành viên của một cộng đồng ảo cụ thể.

Ví dụ: tiền chơi trong game; các dạng xu, coin, token dùng để mua các sản phẩm, dịch vụ trên các website, ứng dụng thương mại điện tử, dịch vụ,...

Vào năm 2014, Ngân hàng Trung ương Châu Âu đã định nghĩa tiền ảo là "đại diện kỹ thuật số của giá trị không phải do Ngân hàng Trung ương hoặc cơ quan công quyền phát hành, cũng không nhất thiết phải gắn với tiền pháp định, nhưng được các thể nhân hoặc pháp nhân chấp nhận như một phương tiện thanh toán và có thể được chuyển nhượng, lưu trữ hoặc giao dịch điện tử”.

Tiền ảo chỉ có sẵn ở dạng điện tử. Nó chỉ được lưu trữ và giao dịch thông qua phần mềm được chỉ định, ứng dụng di động, máy tính hoặc thông qua ví điện tử chuyên dụng. Các giao dịch của tiền ảo chủ yếu trên môi trường Internet.

Tiền mã hóa

Tiền mã hóa là một lớp con của tiền điện tử, là một tài sản kỹ thuật số được thiết kế để làm việc như là một trung gian trao đổi, sử dụng mật mã để đảm bảo các giao dịch, để kiểm soát việc tạo ra các đơn vị bổ sung và để xác minh việc chuyển giao tài sản.

tien-dien-tu

Tính năng đặc biệt và được cho là sức hấp dẫn chính của của tiền mã hoá là bản chất phi tập trung. Tiền mã hoá không được ban hành bởi bất kỳ tổ chức hay Ngân hàng Trung ương quốc gia nào. Như vậy, về mặt lý thuyết, tiền mã hóa sẽ không chịu sự ảnh hưởng hay thao túng của Chính phủ.

Bitcoin ra đời năm 2008 chính là đồng tiền mã hóa được phát triển đầu tiên, dựa trên công nghệ chuỗi khối blockchain. Hệ thống này hoàn toàn không có sự can thiệp của bên thứ 3 với độ bảo mật siêu cao. Từ đó trở đi, Bitcoin nói riêng và tiền ảo nói chung đã phát triển rất nhanh và trở thành một "cơn sốt tài chính" khuynh đảo thị trường.

Đặc điểm của tiền điện tử

Tiền điện tử pháp định

Được pháp luật công nhận.

Tiền điện tử là tiền pháp định, có đầy đủ 3 chức năng của tiền là dự trữ, trao đổi và hạch toán. Đồng thời, tiền điện tử cũng luôn được thể hiện dưới dạng giá trị của tiền pháp định của một quốc gia (thí dụ VND, USD, SGD...). Bên cạnh đó, tiền điện tử cũng được Ngân hàng Nhà nước bảo đảm.

Chịu sự quản lý của Ngân hàng Nhà nước

Tiền điện tử có thể do ngân hàng phát hành hoặc cũng có thể do tổ chức phi ngân hàng phát hành. Do đó, để đảm bảo an toàn cho người sử dụng, các quốc gia luôn có quy định rất chặt chẽ đối với các tổ chức phát hành tiền điện tử.

Đối với các ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước có hệ thống các quy định chặt chẽ về an toàn hoạt động, quản trị rủi ro, tỷ lệ dữ trữ bắt buộc, bảo hiểm tiền gửi…

Đối với các tổ chức phi ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước có các quy định về cấp phép, giám sát… và thông thường phải thực hiện ký quỹ tại hệ thống ngân hàng, tương ứng với số tiền phát hành với một tỷ lệ nhất định. Thông thường, tỷ lệ ký quỹ này sẽ cao hơn nhiều so với tỷ lệ dự trữ bắt buộc, do các quy định an toàn áp dụng đối với các tổ chức này thấp hơn nhiều so với ngân hàng.

Tỷ lệ ký quỹ tại một số quốc gia theo cách tiếp cận thận trọng ở mức 100%. Đây cũng là điểm khác biệt mấu chốt giữa tiền ngân hàng với tiền điện tử

Có giá trị tương đương tiền mặt

Tiền điện tử chỉ được lưu trữ trong các sản phẩm điện tử gồm 2 loại: Phần cứng như thẻ chíp, điện thoại thông minh gắn chíp và dữ liệu dựa trên phần mềm như ví điện tử Paypal, ví điện tử Momo,…

Tiền điện tửc có thể dùng để định giá, trao đổi hàng hóa và phục vụ cuộc sống bình thường qua các thiết bị điện tử. Có giá trị tương đương với dạng tiền pháp định bằng giấy, polyme hoặc xu.

Có thể quy đổi ra tiền mặt

Khi người dùng có nhu cầu sử dụng tiền mặt, tiền điện tử có thể đổi ra dạng tiền giấy, tiền polymer hoặc xu…

Tiền điện tử không pháp định (tiền ảo)

Không được Ngân hàng Trung ương phát hành, không được Nhà nước bảo hộ.

Không có giá trị thực tiễn, chỉ được chấp nhận sử dụng trong một cộng đồng hoặc môi trường cụ thể.

Không được đảm bảo khả năng chuyển đổi thành tiền pháp định.

Tồn tại phụ thuộc vào môi trường kỹ thuật số.

Không bị giới hạn số lượng.

Tiền điện tử có thể sử dụng làm gì?

Thanh toán hàng hóa, tiêu dùng

Tiền điện tử hiện nay có thể được dùng để mua hàng hóa như tiền giấy thông qua hình thức thanh toán bằng thẻ, chuyển khoản qua ví điện tử. Điểm khác biệt của tiền điện tử so với các loại tiền giấy truyền thống là không có tiền xu hoặc tiền giấy vật chất. Những giao dịch tiền điện tử được thực hiên trên môi trường Internet.

Đối với tiền ảo, trước đây việc tìm thấy một cửa hàng chấp nhận thanh toán bằng tiền ảo là rất khó. Tuy nhiên hiện nay, ngoài những đồng tiền pháp định, tiền ảo cũng có thể được sử dụng để mua hàng hóa.

Có rất nhiều cửa hàng trên thế giới, cả trực tuyến hay offline chấp nhận Bitcoin là hình thức thanh toán hợp lệ. Từ những nhà bán lẻ trực tuyến lớn như Overstock và Newegg cho tới những cửa hàng, quán bar, nhà hàng địa phương. Bitcoins có thể được dùng để thanh toán phòng khách sạn, đặt vé máy bay, mua trang sức, mua ứng dụng, thiết bị máy tính và thậm chí là bằng đại học.

thanh-toan-dien-tu
Thanh toán điện tử đang ngày càng được sử dụng rộng rãi.

Hiện nay cũng đã có nhiều đồng tiền kỹ thuật số khác nổi lên như Litecoin, XRP, Ethereum, song, Bitcoin vẫn chiếm vị trí độc tôn về hình thức thanh toán. Mọi chuyện đang dần thay đổi khi gần đây, Apple đã hỗ trợ thanh toán 10 đồng điện tử khác nhau trên AppStore.

Trên thế giới hiện tại đã có hai thị trường chấp nhận thanh toán bằng tiền ảo là Bitify và OpenBazaar.

Dùng để lưu trữ tài sản

Theo Investopedia, đã có hơn 4.000 loại tiền điện tử được lưu hành vào đầu năm 2021. Ngày càng có nhiều loại tiền điện tử được tung ra thị trường. Các đơn vị tiền điện tử có thể được mua từ các nhà môi giới hoặc thông qua một quy trình trực tuyến được gọi là "đào". Sau đó được sử dụng để thực hiện thanh toán hoặc lưu trữ tài sản.

Giống như vàng hoặc kim cương, tiền điện tử không pháp định là một loại hàng hóa có thể giao dịch. Nhiều người thích sử dụng chúng hơn các loại tiền truyền thống vì chúng không bị kiểm soát hoặc quản lý bởi chính phủ hoặc ngân hàng, các giao dịch được ẩn danh.

Ví dụ Bitcoin, mỗi đồng xu về cơ bản là một tệp máy tính được lưu trữ trong một "ví" kỹ thuật số và được truy cập bằng các ứng dụng trên điện thoại hoặc các thiết bị hỗ trợ internet. Các tệp này có thể chuyển (toàn bộ hoặc một phần) từ người này sang người khác thông qua blockchain. Mặc dù không phải tất cả đều hoạt động theo cùng một cách, nhưng hầu hết các tiền điện tử không pháp định đều sử dụng công nghệ blockchain để thực hiện các giao dịch an toàn.

Bạn có thể mua Bitcoin hoặc các loại tiền điện tử không pháp định khác bằng tiền truyền thống, thông qua ngân hàng khi giá trị của chúng thấp hơn so với tiền mặt truyền thông. Sau đó, khi giá Bitcoin lên cao hơn tiền truyền thông, người sở hữu tiền ảo có thể bán ra để thu lời.

Việc sử dụng tiền điện tử trên thế giới

Tính đến năm 2016, hơn 24 quốc gia đang đầu tư vào các công nghệ sổ cái phân tán (DLT) với 1,4 tỷ USD. Ngoài ra, hơn 90 Ngân hàng Trung ương đang tham gia vào các cuộc thảo luận DLT, bao gồm cả ý nghĩa của việc phát triển tiền điện tử - một loại tiền ở hình thức kỹ thuật số của tiền pháp định, được thiết lập theo quy định của Chính phủ.

Đan Mạch

Theo ghi nhận, gần 1/3 dân số Đan Mạch sử dụng MobilePay, một ứng dụng điện thoại thông minh để chuyển tiền. Chính phủ Đan Mạch đề xuất loại bỏ việc các nhà bán lẻ được lựa chọn chấp nhận thanh toán bằng tiền mặt, đưa đất nước đến gần hơn với nền kinh tế "không tiền mặt". Phòng Thương mại Đan Mạch đang ủng hộ động thái này. 

Canada

Tháng 2/2020, Ngân hàng Trung ương Canada công bố kế hoạch chi tiết cho tiền tệ điện tử của Ngân hàng Ttrung ương. Theo đó, Canada cho rằng, nếu một hoặc nhiều loại tiền mã hóa được sử dụng rộng rãi như một loại tiền thay thế cho đồng đô la Canada, thì Ngân hàng Trung ương phát hành tiền điện tử sẽ giúp bảo vệ chủ quyền tiền tệ.

Tuy nhiên, Ngân hàng Trung ương cũng nhanh chóng trấn an người dân Canada rằng tiền mặt của họ sẽ không bị lỗi thời sớm và đảm bảo rằng tiền giấy vẫn sẽ có sẵn cho những người muốn sử dụng chúng.

Thụy Điển

Ngân hàng Trung ương Thụy Điển Riksbank vào tháng 2/2020 đã thông báo bắt đầu thử nghiệm tiền e-krona điện tử, đưa nước này tới gần hơn việc thiết lập tiền điện tử của Ngân hàng Trung ương đầu tiên trên thế giới.

Riksbank cho biết nếu e-krona được đưa vào lưu thông, nó sẽ được dùng để thúc đẩy các nghiệp vụ ngân hàng như thanh toán, gửi tiền, rút tiền từ ví điện tử. Chương trình thí điểm sẽ hoạt động trong một năm, cho đến tháng 2/2021.

Trung Quốc

Sau gần 2 năm công bố chính thức về nghiên cứu đồng Nhân dân tệ điện tử, Trung Quốc đã chính thức bắt đầu thử nghiệm thanh toán điện tử dùng tiền điện tử (gọi tắt là DCEP) từ đầu tháng 5/2020. Trước mắt, tiền điện tử được dùng để thanh toán cho các phương tiện giao thông công cộng, mua sắm tại siêu thị, cửa hàng tiện lợi, các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực du lịch, khách sạn, sau đó sẽ mở rộng ra các thành phần khác.

Hồng Kông

Hệ thống thẻ Octopus của Hồng Kông ra mắt vào năm 1997 như một ví điện tử dành cho giao thông công cộng, là sự triển khai thành công và trưởng thành nhất của thẻ thông minh được sử dụng cho thanh toán vận chuyển hàng loạt. Chỉ sau 5 năm, 25% giao dịch thẻ Octopus không liên quan đến quá cảnh và được hơn 160 thương nhân chấp nhận.

Ecuador

Một đạo luật được Quốc hội Ecuador thông qua chính phủ cho phép thanh toán bằng tiền điện tử và đề xuất việc tạo ra một loại tiền điện tử quốc gia. Trong một tuyên bố của Quốc hội Ecuador, tiền điện tử sẽ kích thích nền kinh tế, có thể thu hút nhiều công dân Ecuador, đặc biệt là những người không có tài khoản tiết kiệm hoặc kiểm tra và thẻ tín dụng.

Tiền điện tử sẽ được hỗ trợ bởi tài sản của Ngân hàng trung ương Ecuador. Vào tháng 12/2015, Sistema de Dinero Electrónico (hệ thống tiền điện tử) đã được ra mắt, đưa Ecuador trở thành quốc gia đầu tiên có hệ thống thanh toán điện tử do Nhà nước điều hành.

Ấn Độ

Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) đã khuyến khích đổi mới trong thanh toán bằng cách cho phép các cổng thanh toán, ví điện tử, thanh toán qua ngân hàng và cuối cùng là ứng dụng thanh toán BHIM UPI. Đồng tiền Rupee điện tử được xây dựng bằng công nghệ chuỗi khối blockchain, việc sử dụng đồng tiền này sẽ tạo ra ý tưởng về hệ thống ngân hàng cốt lõi mới.

Nga

Tháng 6/2019, Thống đốc tại Ngân hàng Trung ương Nga - bà Elvira Nabiullina cho biết một ngày nào đó tổ chức này sẽ có thể ra mắt loại tiền điện tử của riêng mình. Bà Elvira Nabiullina cũng nói rằng rằng Ngân hàng Trung ương sẽ xem xét việc sử dụng một loại tiền điện tử được hỗ trợ bằng vàng, tạo điều kiện cho các khu định cư quốc tế.

Thụy Sĩ

Năm 2016, Zug là thành phố đầu tiên của Thụy Sĩ chấp nhận tiền điện tử trong việc thanh toán phí trong thành phố. Đồng Bitcoin được dùng như một phương tiện thanh toán số tiền nhỏ, lên tới 200 CHF, Zug đã trở thành một khu vực đang thúc đẩy các công nghệ trong tương lai.

Để giảm rủi ro, Zug đã chuyển đổi tiền điện tử Bitcoin thành tiền Thụy Sĩ. Công ty đường sắt thuộc sở hữu của chính phủ Thụy Sĩ bán Bitcoin tại các máy bán vé của mình. Trong những năm qua, trung tâm tài chính Thụy Sĩ đã chuẩn bị cung cấp cơ sở hạ tầng dựa trên nền tảng blockchain để giao dịch các tài sản điện tử mới.

Tháng 2/2020, Thụy Sĩ cũng nằm trong nhóm 6 nước tham gia thảo luận về sự phát hành tiền điện tử của Ngân hàng Trung ương. Nhóm nghiên cứu trên bao gồm Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cùng với Nhật Bản, Canada, Anh, Thụy Điển và Thụy Sĩ.

Hàn Quốc

Ngày 6/4/2020, Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BoK) thông báo đã triển khai chương trình thí điểm đồng tiền điện tử do ngân hàng này phát hành. Chương trình thử nghiệm được triển khai vào tháng 4/2020 và sẽ kết thúc trước cuối năm 2020, nhằm kiểm tra các năng lực phát hành tiền số của Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc.

Qua chương trình này, Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc sẽ xác định và đánh giá những công nghệ cũng như quy định pháp lý cần thiết để tạo và đưa vào lưu hành một đồng tiền điện tử mới. Chương trình sẽ diễn ra đến tháng 12/2021 để kiểm tra các yêu cầu kỹ thuật và pháp lý.

Vương Quốc Anh

Ngân hàng Anh (BoE) nhận định tiền giấy vẫn có thể được sử dụng bởi các hộ gia đình và doanh nghiệp để thanh toán. Bên cạnh đó, ngân hàng cũng cung cấp tiền điện tử, nhưng điều này chỉ có thể được sử dụng bởi các ngân hàng và các tổ chức tài chính được chọn. Ngân hàng Anh sẽ phát hành một loại tiền điện tử của Ngân hàng Trung ương, có sẵn cho tất cả các hộ gia đình và doanh nghiệp. Điều này sẽ cho phép mọi người thực hiện thanh toán điện tử bằng tiền điện tử của Ngân hàng Trung ương.

Tháng 3/2020, Ngân hàng Anh đã phát hành một bài thảo luận về cách các loại tiền kỹ thuật số có thể được giới thiệu và sử dụng ở nước này. Ngân hàng Anh đang cân nhắc nghiêm túc những ưu và nhược điểm của việc phát hành một loại tiền điện tử có mệnh giá bằng bảng Anh. Ngân hàng Anh công nhận rằng một bảng Anh điện tử có thể gây bất ổn cho hệ thống ngân hàng hiện tại.

Bên cạnh đó, hệ thống thẻ Oyster của London Transport là một thẻ thông minh bằng nhựa có thể giữ tín dụng trả tiền cho các chuyến du lịch, mua xe xe,... và hầu hết các dịch vụ đường sắt quốc gia ở London.

Hà Lan

Trong một bản báo cáo dài 45 trang được công bố hôm 21/4/2020, Ngân hàng Hà Lan cho biết họ có đủ điều kiện để phát triển và thử nghiệm đồng Euro điện tử. Ngân hàng này nói rằng họ muốn xây dựng một nền tảng đi đầu trong việc phát triển các loại tiền điện tử của Ngân hàng Trung ương thuộc Liên minh châu Âu

Hà Lan hiện có một hệ thống tiền mã hóa là Chipknip được sử dụng ở Hà Lan. Tất cả các thẻ ATM của các Ngân hàng Hà Lan có giá trị có thể được nạp qua trạm nạp Chipknip. Đối với những người không có ngân hàng, thẻ Chipknip trả trước có thể được mua tại nhiều địa điểm khác nhau ở Hà Lan. Chipknip đã dừng hoạt động kể từ ngày 1/1/2015.

Nhật Bản

FeliCa của Nhật Bản là loại thẻ thông minh được thực hiện nhờ công nghệ chip IC, được sử dụng trong nhiều cách khác nhau như trong các hệ thống bán vé cho giao thông công cộng, tiền mã hóa và chìa khóa cửa cư trú.

Bỉ

Proton của Bỉ là một ứng dụng ví điện tử cho thẻ ghi nợ ở Bỉ, được giới thiệu vào tháng 2/1995 như một phương tiện để thay thế tiền mặt cho các giao dịch nhỏ. Hệ thống này đã ngừng hoạt động vào ngày 31/12/2014.

Quần đảo Marshall

Vào tháng 3/2018, Quần đảo Marshall đã trở thành quốc gia đầu tiên phát hành tiền điện tử của riêng họ và chứng nhận nó là hợp pháp tại quốc đảo này.

Nhật Linh

Bình luận