Tài Sản Số

Tiền ảo là gì? Tiền ảo có hợp pháp ở Việt Nam?

Ngày đăng: 16 Tháng Bảy, 2021

Lâu nay khái niệm về tiền ảo đã được nhiều người biết tới, ví dụ như Bitcoin. Tuy nhiên, ít người hiểu rõ Việt Nam đã công nhận tiền ảo hay chưa.

Nhận biết tiền ảo

Tiền ảo là gì?

Tiền ảo (Virtural currency) là biểu hiện kỹ thuật số của giá trị, có thể có trong giao dịch kỹ thuật số. Tiền ảo tạo ra và quản lý bởi các nhà phát triển (developer) và được sử dụng, chấp nhận giữa các thành viên trong một cộng đồng ảo cụ thể, để làm phương tiện trao đổi; là một đơn vị kế toán, lưu trữ giá trị.

Tuy nhiên, tiền ảo không phải là tiền pháp định tại một quốc gia nào. Tiền ảo không được phát hành, không được bảo đảm của pháp luật của quốc gia nào. Các chức năng của tiền ảo chỉ được thực hiện theo ý chí thỏa thuận của các chủ thể trong cộng đồng, những người sử dụng tiền ảo trong giao dịch. 

Tiền ảo chỉ có sẵn ở dạng điện tử. Nó được lưu trữ và giao dịch chỉ thông qua phần mềm được chỉ định, ứng dụng di động, máy tính hoặc qua ví kỹ thuật số chuyên dụng. Các giao dịch tiền ảo xảy ra qua Internet hoặc qua các mạng chuyên dụng an toàn. 

Tiền ảo được coi là một tập hợp con của nhóm tiền kỹ thuật số, cũng bao gồm tiền điện tử. Tuy nhiên, tiền ảo và tiền điện tử có những yếu tố khác biệt và chúng không phải là một.

Một số khái niệm về tiền ảo

Theo Tổ chức quốc tế về Tiêu chuẩn hoá (ISO): "Tiền ảo dạng là tài sản vô hình không có thực, có tính chất tiền tệ tức có thể sử dụng nó làm phương tiện trao đổi hay một tài sản có giá trị trong một môi trường cụ thể.

Theo Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB): "Tiền ảo là một đại diện kỹ thuật số về giá trị không được phát hành bởi ngân hàng trung ương hoặc cơ quan công quyền, cũng không nhất thiết phải gắn với tiền định danh nhưng được chấp nhận bởi các thể nhân hoặc pháp nhân như một phương tiện thanh toán và có thể được chuyển nhượng, lưu trữ hoặc giao dịch điện tử”

Theo Quốc hội và Hội đồng của Liên minh Châu Âu (EU): Tiền ảo là thể hiện giá trị dưới dạng số. Giá trị này không được một ngân hàng trung ương hay một cơ quan nhà nước nào phát hành hay đảm bảo, nó không gắn liền với một đồng tiền pháp định nào và không có địa vị pháp lí của tiền tệ nhưng lại được chấp nhận bởi cá nhân hoặc pháp nhân như một phương tiện trao đổi. Nó có thể được chuyển đổi, lưu trữ hay giao dịch bằng phương thức điện tử".

Đặc điểm của tiền ảo

Tiền ảo không thể cầm nắm được, không có hình hài vật lý cụ thể.

Tiền ảo được sử dụng trên môi trường điện tử.

Tiền ảo được tạo ra không giới hạn

Tiền ảo được các công ty, tập đoàn hoặc tổ chức tạo ra mà không cần xin phép ai. Nó chỉ có giá trị trong cộng đồng giới hạn của các đơn vị này.

Không có giá trị thực, không được bảo lãnh bởi Tiền mặt, vàng, và các tài sản có giá.

Thường sử dụng để thanh toán, mua đồ trong các trò chơi điện tử, mỗi loại trò chơi có một loại tiền khác nhau. 

Tính thanh khoản thấp không thể dùng để trao đổi cho nhau hoặc đem ra ngoài môi trường điện tử để mua các sản phẩm dịch phẩm dịch vụ khác được.

Ưu điểm và nhược điểm của tiền ảo

Ưu điểm

Tiền ảo giúp người chơi trao đổi một cách trực tiếp giữa hai người mà không phải thông qua bất kỳ bên thứ ba nào khác.

Người chơi chỉ cần một chiếc smartphone có kết nối Internet là có thể giao dịch bất cứ lúc nào và bất cứ khi nào.

Người chơi có thể chuyển tiền xuyên quốc gia cực nhanh với mức phí siêu rẻ.

Tính bảo mật cao và an toàn.

Nhược điểm

Hiện tại ở một số quốc gia tiền ảo vẫn chưa được chấp nhận rộng rãi.

Đối với những người có kiến thức về công nghệ thì việc sử dụng tiền ảo trở nên đơn giản. còn những người chưa biết gì việc sử dụng trở nên khó khăn.

Sự biến động giá còn rất lớn

tien-ao-bitcoin
Tiền ảo Bitcoin là một trong những đồng tiền phổ biến nhất hiện nay.

Phân loại tiền ảo

Tiền ảo đóng

Tiền ảo đóng hay tiền tệ viễn tưởng là đơn vị tiền dùng trong các thế giới viễn tưởng như trong game trực tuyến. Tiền ảo đóng không có liên hệ với nền kinh tế thực sự.

Tiền ảo dịch chuyển một chiều

Các dạng tiền ảo có thể mua bằng tiền thật nhưng không thể chuyển đổi theo hướng ngược lại. Ví dụ như các coupon, điểm tích lũy trong thẻ, tiền tài khoản Amazon, Facebook.

Tiền ảo phi tập trung

Tiền ảo phi tập trung là các đơn vị tiền được tạo ra dựa trên nền tảng không tập trung như Ethereum và Bitcoin.

Tiền ảo có hợp pháp tại Việt Nam?

Tiền ảo tại Việt Nam

Theo thông báo từ Ngân hàng Nhà nước, kể từ ngày 1/1/2018, việc phát hành, cung ứng, sử dụng Bitcoin và các loại tiền ảo tương tự khác làm phương tiện thanh toán là không hợp pháp và bị cấm tại Việt Nam. Cụ thể, kể từ ngày 1/1/2018, hành vi phát hành, cung ứng, sử dụng các phương tiện thanh toán không hợp pháp (bao gồm cả Bitcoin và các loại tiền ảo tương tự khác) có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điểm h Khoản 1 Điều 206 Bộ luật Dân sự năm 2015 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Tuy nhiên, quy định không đề cập tới việc mua/bán Bitcoin trên các sàn giao dịch quốc tế, cũng như việc sở hữu tài sản Bitcoin của mỗi cá nhân, tổ chức. Tính hợp pháp của Bitcoin vẫn còn vấn đề gây tranh cãi trên toàn cầu. Hiện tại đã có 107/251 nước chấp nhận Bitcoin. Việt Nam nằm trong danh sách những nước xem Bitcoin là bất hợp pháp.

Ở Việt Nam, khái niệm về tài sản ảo, tiền điện tử chưa được nêu trong bất cứ văn bản quy phạm pháp luật, không do bất cứ ngân hàng nhà nước nào phát hành và được lưu trữ bằng phương thức điện tử.

Trước đó, trong Hội nghị ngành ngân hàng ngày 11/4/2019, ông Phạm Tiến Dũng, Vụ trưởng Thanh toán Ngân hàng Nhà nước cho biết, cơ quan quản lý sắp ban hành Nghị định về thanh toán không dùng tiền mặt sắp tới sẽ lần đầu tiên có sự xuất hiện của tiền điện tử.

Tiền ảo trên thế giới

Hiện tại đã có 107/251 nước chấp nhận Bitcoin.

Không chỉ riêng Việt Nam mà nhiều nước trên thế giới đang gặp các vấn đề pháp lý về quản lý tài sản ảo, tiền ảo. Đây là vấn đề rất mới nên các chính phủ chưa có khung pháp lý quá sớm mà chờ đợi thêm.

Tiền ảo Trung Quốc

Top 10 đồng điện tử không pháp định (tiền ảo) phổ biến nhất

Bitcoin

Bitcoin là đồng tiền ảo đầu tiên ra đời năm 2008 và hiện tại là đồng tiền phổ biến nhất và đánh giá cao, mặc dù có sự biến động cao.

Bitcoin ra đời bởi Satoshi Nakamoto – một người khá bí ẩn. Giá trị thị trường của Bitcoin ở mức trên 10 tỷ USD (tháng 6/2016), lớn hơn tất cả các loại tiền ảo khác cộng lại. Với nhiều người, nhắc đến tiền ảo là nhắc đến Bitcoin. Vì giá trị thương hiệu của nó, tất cả loại tiền ảo còn lại được coi là “altcoin” – loại tiền ảo thay thế cho Bitcoin.

Cách "đào" Bitcoin

Giá Bitcoin

Ethereum (ETH)

Ethereum là một nền tảng tiền ảo dựa trên các hợp đồng thông minh – cho phép theo dõi tất cả các giao dịch và thỏa thuận liên quan thông qua một cuốn sổ cái. Ethereum được chia làm 2 loại Ethereum và Ethereum Classic.

Giá trị của Ether đã tăng mạnh kể từ khi được tạo ra vào năm 2013, 2021 lên gần 3.000 đô la cho một mã thông báo vào cuối tháng 5, nhưng vẫn thua xa giá trị gần 40.000 đô la mỗi đồng của Bitcoin. Theo Ethereum, nó có thể được sử dụng để “mã hóa, phân quyền, bảo mật và giao dịch bất cứ thứ gì”.

Binance Coin (BNB) 

Binance Coin ban đầu là một mã thông báo ERC-20 hoạt động trên nền tảng của Ethereum. Cuối cùng thì nó cũng đã ra mắt mạng chính thức của riêng mình. Mạng sử dụng mô hình đồng thuận bằng chứng cổ phần. Và tính đến tháng 1 năm 2021, Binance có vốn hóa thị trường 6,8 tỷ đô la với một BNB có giá trị 44,26 đô la.

DigiByte (DGB)

DigiByte là một đồng tiền được thiết kế để cạnh tranh với các loại tiền điện tử lớn như XRP và Litecoin bằng cách ưu tiên bảo mật mạng và khả năng mở rộng. Nền tảng của nó bổ sung các tính năng cho phép người dùng phát hành tài sản, khởi chạy ứng dụng và định danh số. 

Maker (MKR)

Maker là đồng tiền ảo không định danh, nó được xây dựng trên nền tảng Ethereum. Nó là một ví dụ điển hình về nhiều sản phẩm và dịch vụ ngoạn mục mà mọi người có thể xây dựng bằng cách sử dụng nền tảng hợp đồng thông minh của Ethereum . Về cơ bản, nó tồn tại để giảm sự biến động giá của đồng Dai so với USD.

ChainLink (LINK)

Chainlink ra đời năm 2017. Tính đến tháng 1/2021, vốn hóa thị trường của Chainlink là 8,6 tỷ đô la và một LINK có giá trị 21,53 đô la. Chainlink (LINK) sử dụng “dữ liệu trong thế giới thực vào Blockchain trong khi vẫn duy trì tính bảo mật và độ tin cậy”.

Cardano (ADA)

Cardano là một loại tiền điện tử không pháp định được tạo ra với cách tiếp cận dựa trên nghiên cứu của các kỹ sư, nhà toán học và các chuyên gia mật mã. Dự án được đồng sáng lập bởi Charles Hoskinson, một trong năm thành viên sáng lập ban đầu của Ethereum. Sau khi có một số bất đồng với hướng đi của Ethereum, nên ông đã rời đi và sau đó giúp tạo ra Cardano. 

Tính đến tháng 1/2021, Cardano có vốn hóa thị trường là 9,8 tỷ đô la và một ADA được giao dịch với giá 0,31 USD.

Kusama (KSM)

Kusama là một mạng lưới mở gồm các blockchains chuyên biệt được xây dựng bằng Substrate và gần giống cơ sở mã như Polkadot. Mạng lưới này là một môi trường phát triển thử nghiệm cho các nhóm muốn tiến nhanh và đổi mới trên Kusama hoặc chuẩn bị triển khai trên Polkadot. Kusama được thành lập vào năm 2019 bởi Gavin Wood và là người đồng sáng lập của Ethereum.

Ripple (XRP)

Ripple là một hệ thống thanh toán tổng thể theo thời gian thực, chuyển đổi tiền tệ. Ra mắt năm 2012 và có giá trị khoảng 16,7 tỷ USD (số liệu cập nhật ngày 9/7/2019), Ripple đã được tích hợp vào một số ngân hàng và hệ thống thanh toán để giảm chi phí phát sinh.

Ripple có thể tạo điều kiện trao đổi nhiều loại tiền tệ fiat, tiền điện tử như Bitcoin và thậm chí cả hàng hóa như vàng. 

DogeCoin (DOGE)

DogeCoin ban đầu được biết đến như một loại tiền tệ trò đùa nhưng vẫn thu hút sự quan tâm lớn. Chữ DOGE trong tên gọi của nó là phát âm lái từ chữ Dog (nghĩa là con chó). Nó thường được sử dụng trên các forum hoặc quyên góp cho một số tổ chức. DOGE được tạo ra vào cuối năm 2013 bởi 2 kỹ sư phần mềm. Hiện nay DogeCoin đã tăng hơn 5000% vào đầu năm 2021 và nhờ công rất lớn của tỷ phú Elon Musk.

tien-ao-pi
Nhiều người đổ xô đi đào Pi dù loại tiền ảo này mới chỉ ra đời.

Tiền ảo Pi

Tiền ảo Pi mới ra đời đã gây sốt

Pi là một loại tiền điện tử mới, khởi động từ tháng 3/2019. Người dùng có thể hàng ngày khai thác từ điện thoại của mình. Pi được duy trì và bảo mật bởi một cộng đồng, thay vì bởi các chính phủ hoặc ngân hàng.

Ứng dụng yêu cầu một số quyền truy cập cá nhân như truy cập danh bạ, nhận dữ liệu từ Internet... Để sử dụng, người dùng cần đăng ký tài khoản bằng số điện thoại hoặc Facebook cá nhân chính chủ, đồng thời có mã giới thiệu của người dùng trước.

Pi là tiền điện tử đầu tiên và duy nhất cung cấp cơ hội khai thác trên điện thoại thông minh. Việc "đào" Pi không ảnh hưởng đến hiệu suất điện thoại, ảnh hưởng đến pin hay dữ liệu mạng. Người dùng cũng có thể tắt ứng dụng hay tắt mạng mà vẫn "đào" được Pi. Do đó, người đứng sau dự án Pi Network đã mạnh dạn tuyên bố rằng, tiền điện tử của họ có mục đích vượt xa Bitcoin.

Hiện tại, Pi có giá trị khoảng 0 USD/Euro... tương tự như Bitcoin vào năm 2008.

Dự án Pi Network bao gồm 3 giai đoạn: Beta, Testnet (mạng thử nghiệm) và Mainnet (mạng chính thức). Dự án này hiện ở giai đoạn Testnet, bắt đầu từ tháng 3/2020, do đó đồng tiền này chưa thể đổi ra tiền, người đào cũng chưa thể rút Pi. Người dùng cũng chưa thể giao dịch, mua bán, trao đổi hàng hóa bằng tiền điện tử này.

Cảnh báo tiền ảo Pi lừa đảo

Trên trang The Coins Post, chuyên gia M. Ali đánh giá, Pi Network giống một mô hình lừa đảo đa cấp. Vị chuyên gia này cho biết, người dùng không thể tự vào mạng lưới khai thác Pi, mà phải thông qua mã giới thiệu. Đây là biểu hiện của một mô hình kinh doanh theo kiểu kim tự tháp, thu hút mọi người bằng lời hứa về lợi nhuận nếu tuyển được thêm thành viên.

Cem Dilmegani, nhà sáng lập Al Multiple, cựu cố vấn công nghệ của những công ty tư vấn quả lý McKinsey cũng nhận xét rằng, ứng dụng Pi Network hoạt động chẳng khác nào "một hệ thống tiếp thị đa cấp, hứa hẹn phần thưởng tương lai khi thành viên bỏ thời gian và công sức để thu hút người dùng mới".

Còn theo chuyên gia toán học và công nghệ thông tin TS. Nguyễn Lê Anh, Pi chỉ là một chiếc đồng hồ chạy giờ, nó tạo ra cảm giác là dùng điện thoại đào tiền.

"Hệ thống lừa đảo sẽ cho ra sàn giao dịch Pi mà giá tăng lên hàng ngày và các bạn sẽ được khuyến cáo là trả thêm một ít tiền Việt thì sẽ mua được rất nhiều tiền Pi. Khi ấy, các bạn sẽ bị rút tiền, bởi các bạn đã cung cấp cho kẻ lừa đảo đầy đủ các thông tin cần thiết để lấy hết tiền của các bạn.

Hệ thống lừa đảo này, chưa lừa các bạn ngay đâu, sẽ nuôi các bạn một thời gian và sẽ tính toán rất chính xác thời điểm lừa tất cả các bạn", TS. Nguyễn Lê Anh nhấn mạnh.

Chuyên gia cảnh báo những rủi ro khi đầu tư vào tiền ảo

Trên thực tế có thể thấy đã có những rủi ro gặp phải trong đầu tư tiền ảo, điển hình như đầu tư Bitcoin. Cụ thể, đã có rất nhiều người không biết mà nhầm tưởng những mô hình đầu tư lạ là đầu tư Bitcoin. Theo đó, những mô hình này bắt buộc bạn phải mua Bitcoin rồi đưa cho họ, họ sẽ cho bạn lãi hàng tháng. Nó hoàn toàn không phải là Bitcoin.

Nếu chẳng may bạn đầu tư vào những mô hình đa cấp, lấy của người sau trả cho người trước thì rất nguy hiểm, chúng có thể biến bạn thành những nạn nhân bất cứ lúc nào.

Nhìn chung việc giao dịch tiền ảo có nhiều thuận tiện nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro, nếu bạn có ý định tham gia đầu tư tiền ảo thì hãy cân nhắc thật kỹ khi chọn sàn ủy thác và khi được người khác mời mọc tham gia.

Các vụ lừa đảo tiền ảo tại Việt Nam

Tại nước ta, đa số các vụ lừa đảo đều đội lốt đầu tư tiền ảo để làm mờ mắt các nhà đâu tư. Có thể kể đến những cái tên như Bitconnect, Hextracoin, Ifan, Pincoin…

Tuy nhiên chúng sớm bị lật tẩy dẫn đến sự sụp đổ. Thời gian gần đây thị trường tiền ảo đang phát triển mạnh mẽ.

Vì vậy các dự án đa cấp biến tướng”dựa hơi” tài sản mã hóa cũng mọc lên nấm sau mưa.

Điểm chung của dự án ma này là đều hoạt động sôi nổi một thời gian để kêu gọi vốn đầu tư. Sau đó, thì sẽ lặng mất tâm không một dấu vết khiến cho các nhà đầu tư mất trắng.

Bất kì ai khi muốn tham gia góp vốn, đầu tư vào một dự án nào cũng cần tìm hiểu rõ về dự án đó. Và nên tránh xa các dự án với mức lợi nhuận khủng, bởi vì bản chất của nó chỉ dùng tiền người sau trả tiền cho người trước.

Tất cả những gì mà bạn được nghe chỉ là một câu chuyện được vẽ ra một cách tươi đẹp, chẳng hạn như là: đầu tư lợi nhuận khủng, rút vốn vẫn có lời, hưởng hoa hồng cao,… Như bạn đã biết việc đầu tư tiền ảo tiềm ẩn vô số rủi ro.

Nên các dự án mang lợi nhuận khủng không thể nào có thật và dĩ nhiên các dự án đó là các dự án ma, dự án lừa đảo.

Qua đó ta có thể thấy được tiền ảo không phải lừa đảo. Tất cả là do một số cá nhân hoặc tổ chức mượn danh tiền sử dụng thuật toán mã hóa để lập nên các dự án lừa đảo.

Những dự án này sẽ dụ những ”con mồi” không nắm vững kiến thức sa lưới. Từ đó những ai bị lừa đều nghĩ bản chất các đồng tiền ảo là lừa đảo.

Nhật Linh

Bình luận