Công nghệ

Những kịch bản nào cho chuyển đổi số nền kinh tế Việt Nam?

Ngày đăng: 04 Tháng Chín, 2021

Chuyển đổi số tại Việt Nam đã bắt đầu phát triển trong tất cả lĩnh vực, tuy nhiên còn nhiều hạn chế khiến cho quá trình này diễn ra chậm.

Kịch bản áp dụng chuyển đổi số

Thời gian qua, các cơ quan Nhà nước, đặc biệt là Bộ TT&TT cùng các hiệp hội đang phát huy vai trò của mình, phất cao ngọn cờ chuyển đổi số trong tất cả các hoạt động, đời sống xã hội, đặc biệt là lĩnh vực kinh tế.

Tuy nhiên, theo ông Hà Minh Hiệp - Phó Tổng Cục trưởng Tổng Cục tiêu chuẩn đo lường chất lượng, chuyển đổi số không phải là đích đến mà là một hành trình rất dài, nhiều giai đoạn.

Ngay từ 2017, một nhóm nghiên cứu của Bộ Khoa học Công nghệ cùng Viện nghiên cứu khoa học quốc gia của Úc dựa trên số liệu, phân tích từ 2008 đến 2019, đã xây dựng 4 kịch bản của chuyển đổi số của Việt Nam.

Kịch bản thứ nhất là chuyển đổi số theo cách truyền thống, áp dụng công nghệ thông tin thông thường, có lộ trình. Với kịch bản này, tác động đến tăng trưởng kinh tế của Việt Nam là 0,38%, với 60,9 tỷ USD đóng góp vào GDP

Nếu ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong cả nền kinh tế, sẽ tác động đến tăng trưởng kinh tế là 1,1%, đóng góp vào GDP hơn 168 tỷ USD. Nếu hướng tới kịch bản xuất khẩu số, Việt Nam sẽ trở thành trung tâm để cung cấp lao động giá rẻ và thực hiện các xuất khẩu phần mềm, tăng trường GDP là 0,45%.

Kịch bản thứ tư là tiêu dùng số, tác động đến tăng trưởng kinh tế của Việt Nam tăng 0,63%.

Như vậy, kịch bản số 2 sẽ đạt được tăng trưởng mạnh mẽ nhất. Kịch bản này đang được Chính phủ, Bộ TT&TT chú trọng", ông Hiệp nói.

Về thành phần tham gia vào chuyển đổi số, theo ông Hiệp, đầu tiên là các doanh nghiệp, nhà đầu tư. Trong đó, nhà đầu tư tập trung đến những ứng dụng chuyển đổi số, đưa sản phẩm vào mô hình kinh doanh mới.

ha-minh-hiep
Ông Hà Minh Hiệp - Phó Tổng Cục trưởng Tổng Cục tiêu chuẩn đo lường chất lượng.

Tiếp theo là các nhà hoạch định chính sách, các cơ quan Nhà nước, hiệp hội hiện cũng đang chuyển đổi số bằng cách cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Thứ 3 là các cá nhân sáng tạo, sở hữu những sản phẩm chuyển đổi số hay người tiêu dùng tham gia tích cực vào hệ thống số. Cuối cùng là các trường đại học, trung tâm khởi nghiệp, hiệp hội đóng vai trò quan trọng trong việc đổi mới sáng tạo.

Nhân lực chuyển đổi số còn thiếu và yếu

Ông Ngô Phương Chí - Chủ tịch HĐQT Dong Duong Invest Consultant JSC nhận xét, việc hỗ trợ cốt lõi cho nguồn nhân lực công nghệ cao hiện tại chưa chuẩn bị sẵn sàng, vì vậy cần có các chính sách đối với việc này.

Theo số liệu thống kê, 1 năm các trường trên cả nước đào tạo được khoảng 500.000 lao động trong lĩnh vực phần mềm, công nghệ. Nhưng mà nhu cầu cần nhân lực cần để chuyển đổi kinh tế số trong 3 năm tới là 2 triệu. Như vậy, nền kinh tế số hiện đang đối mặt với chất lượng và nguồn cung nhân sự.

Năm 2017 quy mô nền kinh tế số là hơn 10 tỷ USD, 2019 thì quy mô là 45 tỷ USD. Sau 2 năm Covid-19 vừa qua, dự kiến sắp tới quy mô của kinh tế số sẽ còn tăng. Việt Nam cần phải có một nền tảng, một nguồn chuẩn bị về nguồn nhân lực đảm bảo để chuyển đổi số nền kinh tế.

Việc đầu tư trong lĩnh vực công nghệ thông tin nếu sai hướng coi như bỏ đi, không khắc phục được, vì vậy chúng ta cần có lộ trình, chiến lược rõ ràng”, ông Chí nói.

Theo ông Chí, các doanh nghiệp Việt Nam nhìn thấy tiềm năng, cơ hội của nền kinh tế số nhưng làm như thế nào đến giờ chưa thể hiện được.

Mỗi nền kinh tế cần có độ bền vững và chống được sự cú sốc bên ngoài, nội sinh bên trong. Nền tảng của chúng ra hiện nay đều từ nước ngoài, các app đều do nước ngoài thống lĩnh, biến chúng ta thành đơn vị làm thuê cho nền tảng đó. Đến khi có vấn đề gì phát sinh chúng ta ứng phó thế nào?”, ông Chí đặt câu hỏi.

Đồng quan điểm, ông Phan Hồng Quân - Chủ tịch HĐQT Sàn giao dịch Startups Việt chia sẻ, doanh nghiệp tư nhân có khả năng đem lại sự đổi mới sáng tạo nhanh nhất. Vì vậy, để phát triển nội lực kinh tế số, các Startup cần môi trường cạnh tranh một cách bình đẳng, các cơ hội như nhau.

nhan-luc-chuyen-doi-so
Nhân lực chuyển đổi số tại Việt Nam còn thiếu và yếu. Ảnh minh họa

Theo ông Quân, phần lớn những phát minh, sáng chế trên thế giới này đều xuất phát từ những cá nhân xuất sắc trong ngành công nghệ và các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Môi trường kinh doanh rất quan trọng, tạo nên được sự cạnh tranh bình đẳng cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhất là các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo", ông Quân nói.

Ngoài ra, vấn đề nhận thức chuyển đổi số ngành kinh tế, nhất là cấp lãnh đạo cũng cần nâng cao. Theo thống kê, giá trị chuyển đổi số trên toàn cầu là 1.300 tỷ USD, trong đó 70% là thất bại.

Các lãnh đạo quốc gia, doanh nghiệp thông thường sẽ cử những người phụ trách công nghệ, kỹ thuật tham gia những buổi trao đổi về chuyển đổi số. Tôi cho đây là sai lầm, vì người lãnh đạo phải hiểu chuyển đổi số như thế nào, thì mới thực hiện đúng hướng và không lãng phí giá trị”, ông Quân nhấn mạnh.

Giá trị của chuyển đổi số phải hướng đến khách hàng

Ông Vũ Chí Kiên - Phó vụ trưởng Vụ Bưu chính, Bộ TT&TT nhận định, internet giờ đã thay đổi từ mạng lưới thông tin sang mạng chuyển giao giá trị phục vụ con người. Như vậy, giá trị của chuyển đổi số nằm từ phía khách hàng, người dùng.

Quan trọng nhất là kinh tế số sẽ tạo ra giá trị gì? Chính là trải nghiệm của khách hàng và làm ra được tiền. Tôi cho rằng chuyển đổi số của chúng ta đang nằm ở lưng chừng, các sản phẩm của chúng ta làm ra đều chưa có chiều đi không có chiều về”, ông Kiên nhận định.

Theo ông Kiên, chuyển đổi số phải từ bên trong nội bộ, từ nội lực, sau đó mới đến các nguồn lực bên ngoài. Đầu tiên phải thay đổi văn hóa, nâng cao giá trị đội ngũ của doanh nghiệp.

Quan trọng nhất là đưa được khách hàng vào trung tâm, cứ bao giờ đưa được khách hàng vào trung tâm là thành công. Nếu chuyển đổi số tốt thì sau 2 - 3 năm là doanh nghiệp đã có hình thức kinh doanh mới”, ông Kiên nhận định.

Nhật Linh

Bình luận